Adimen artifiziala kardiologian. Bilbo-Basurtuko ESIko ikerketak.

Francis Bacon filosofoarengandik hasi eta Aaron Swartz ekintzailearenganaino, “informazioa boterea da” ideia gero eta zentzu handiagoa hartzen joan da gure bizitzetan. Netflixen gure hurrengo gomendioa aukeratzean edo Googleren nabigatzailearen iradokizun baten gainean klik egitean, Adimen Artifizialeko aplikazioak erabiltzen ari gara, datu ugaritan oinarrituta garatuak.

Adimen Artifizialak hainbat datu behar bezala interpretatzea bilatzen du, zereginak automatikoki garatzeko, hala nola, abesti bat gomendatzea, gure aurretiko erreprodukzioetan, jarraitzen dugun pertsonek entzuten duten musika-estiloan edo gure adineko erabiltzaileei gehien gustatzen zaien singlea zein den kontuan hartuta. Horrela, datu-bolumen handia (Big Data bezala ezagutzen dena) behar da Adimen Artifizialeko algoritmoak elikatzeko eta algoritmoek «asmatu» dezaten.

Medikuntza Zientzietan duela urte batzuk hasi zen aplikatzen, ordenagailuari patologia zehatzen bat duten pertsonen erretinan patroi desberdinak ezagutzen irakatsiz. Harrigarriena da oftalmologoek ezagutzen zituzten gaixotasunak ikasteaz gain, begi hondoa ikustearekin pazientearen sexua igartzeko gai zela, edo, are garrantzitsuagoa dena, urte batzuetan gaixotasun kardiobaskular bat garatzeko gizabanakoak izango zuen probabilitatea kalkulatzeko gai zela.

Orain arte medikuntzan egiten den ikerketak, gehienez ere, 50 aldagai (datu) erabiltzen ditu, paziente gutxi batzuenak, eta horiek ez dira 2.000 edo 3.000 baino gehiago izaten zentro anitzeko edo nazioarteko azterketa handietan, hipotesi bat baieztatzen edo gezurtatzen saiatuz. Adimen artifiziala erabiltzeak erabateko aldaketa dakar milaka pazienteren aldagaiak maneiatzeko gaitasunagatik; hori ezinezkoa da orain lantzen ari garen aplikazio informatikorik eta azpiegituren ahalmenik gabe.

Aurrekari horiekin, Basurtuko Unibertsitate Ospitaleko eta Biocruces Bizkaia Institutuko Kardiologia Klinikoko Ikerketa Taldea, Ignacio Díez doktorearen gidaritzapean eta UPV/EHU eta Deustu eta Biocruces Bizkaia unibertsitate-zentroekin lankidetzan, Adimen Artifizialeko tresnak aplikatzen ari dira kardiologiaren esparruan. Adibide batzuk jartzearren, alta-txostenetan, historia elektronikoan, elektrokardiogrametan edo pazienteen tratamenduetan jasotako datuak, modu anonimoan landuak, oso baliagarriak izan daitezke gertaera kardiologiko interesgarriak aurreikusteko gai diren algoritmoak diseinatzeko.

Alain García Olea doktoreak gaur egun martxan dituen eta garatzen dituen hiru ikerketa-ildoek kardiologoek erantzun argirik gabe egunero aurre egin behar dieten galderei erantzun nahi diete: «Zer probabilitate dago arritmia bat berriro agertzeko?», «Nola liteke odoljario bat sendagai bat edo beste ematea?», «Bularreko min bat bihotzeko arterietako lesio baten ondorio al da benetan?».

Prozesu honetan algoritmoak pertsonen datuekin trebatzen dira, eta galderak erantzuna du. Horrela, ordenagailua emaitzarekin zer ezaugarri (elektrokardiogramaren seinaleak, aurretiko diagnostikoak, altaren diagnostikoa, tratamenduak) lotzen diren ikasten ari da. Ondo trebatutako tresna bat gai izango litzateke planteatutako galderei modu pertsonalizatuan erantzuteko, unean bertan pazientearen aldagai asko kontuan hartuta, ohiko jarduera klinikoan maneiatzea zailagoa baita.

Horrelako proiektuek erakutsi nahi dute, nahiz eta datu-kopurua modu esponentzialean handitzen den egunetik egunera, datu horiek nola erabiltzen diren eta zertarako erabiltzen diren, horrexek ematen diela benetako balioa.

(Egilear: Ignacio Díez González – Bilbo-Basurtuko ESIko kardiologoa eta Biocruces Bizkaia Kardiologia Klinikoko Taldearen koordinatzailea)