DNA ZATI BATEK ATEA IREKITZEN DIO DIABETESA SENDATZEARI
ZNF808 genea aurkikuntza bat izan da biologo ebolutiboentzat, pankrean duen eraginagatik
Exeter Unibertsitateko (Universidad Exeter) zientzialariek ezusteko aurkikuntza bat iragarri eta argitaratu dute: giza pankrearen garapenerako funtsezkoa den gene bat, gainerako ugaztun gehienetan aurkitzen ez dena.
Pankrea osasuntsu batean intsulina ekoiztearen arduradunak bizirauteko beharrezkoak diren Beta zelulak dira; horiek gabe, karbohidratoak dituzten elikagaien bidez eskuratzen den glukosa ezin da prozesatu, odolean pilatzen da eta erreakzio toxikoa sortzen du.
Nature Genetics aldizkarian (Nature Genetics) argitaratu den aurkikuntza berri honek pankrea bat nola garatzen den ulertzeko paradigma aldaketa dakar.
Eboluzio-zientziak bere egin duen ideia bat da bizi-organoak garatzeko funtsezko geneak oso egonkorrak direla eboluzioan zehar, eta espezie askotan urruneko enbor komun batetik datozela. Gene asko desagertzen dira espezie batetik bestera igarotzean, baina gutxi batzuk, garrantzitsuenak, arrain bat, lehoi bat edo gizaki bat bezalako izaki ezberdinen artean banaturik aurki daitezke.
Exeter Unibertsitateko adituek, Helsinki eta Cambridgeko Unibertsitateetako ikertzaileekin lankidetzan, pankrearen garapenean berebiziko garrantzia duen gene bat (ZNF808) aurkitu dute. Gene hori gizakiengan eta genetikoki hurbilago dauden espezieengan baino ez dago. Ohikoa da espezie baten gene esklusiboak aurkitzea, espezie horren funtzio esklusiboak arautzen dituztenak, baina pankrea ornodun guztiek partekatzen duten organoa da.
ZNF808 genea DNAren (zabor-dna) eskualde jakin batzuk itzaltzeko ardura duten eta funtzio zehatzik ez duten familien artean dagoen gene bat da. Baina teknologia berriak zentzua aurkitzen hasi zaizkie gene horiei. Gene berri horren identifikazioa 1 motako diabetesa duten pazienteei eta sortzetiko gaixotasunengatik zuzenean pankrearik gabe jaiotako pertsonei egin zaie. Konparazioaren bidez ikusi zen genea funtsezkoa dela haurra jaio aurretik garatzeko, eta, hortik aurrera, organismoak funtzioen katarata aktibatzen du, organoak eratzera eramaten duena.
Datu-iturria: Nature Genetics
https://www.nature.com/articles/s41588-023-01565-x
De Franco, E., Owens, N.D.L., Montaser, H. et al. Primate-specific ZNF808 is essential for pancreatic development in humans. Nat Genet 55, 2075–2081 (2023). https://doi.org/10.1038/s41588-023-01565-x
